Các giai đoạn viết

Gần như mỗi việc tương  tác trong thế giới của trẻ đang chuẩn bị cho trẻ để trở thành một người đọc và viết. Bài viết này sẽ vạch ra các giai đoạn của việc phát triển kĩ năng viết và một số mẹo hay cho người lớn để giúp trẻ học viết.

Trẻ sẽ trải qua nhiều giai đoạn khi chúng học cách để viết. Các giai đoạn phản ánh kiến thức phát triển của trẻ về việc đọc và viết bao gồm các chữ cái, các âm, và không gian giữa các từ trong các câu. Hầu như mỗi lần tương tác của trẻ với thế giới là đang chuẩn bị cho trẻ trở thành người đọc và viết. Các chỉ số của các giai đoạn được miêu tả bên dưới.

Chúng ta nên nhớ rằng có nhiều sự khác biệt trong cách mà trẻ vượt qua các giai đoạn viết; Các giai đoạn có thể không giống nhau hoặc không diễn ra trong cùng một thời điểm hoặc theo một thứ tự. Nhiều các phương thức viết và học từ gọi tên các giai đoạn với thuật ngữ riêng của chúng sử dụng nhiều sự mô tả khác nhau. Các sự mô tả bên dưới được thiết kế để truyển tải các đặc trưng viết phổ biến. 

Viết nguệch ngoạc - Scribbling/ drawing

Hầu hết các trẻ bắt đầu công việc viết bằng việc vẽ nguệch ngoạc. Nắm chặt màu hoặc bút chì bằng lòng bàn tay, một trẻ biết vẽ nguệch ngoạc đang khám phá không gian và các dạng. Trẻ đang tạo ra một ghi chép lâu dài trong ý tưởng và suy nghĩ của mình. Việc vẽ nguệch ngoạc ban đầu có thể là thành quả đáng tự hào của trẻ. Bút lông dày hơn, bút màu và giấy không có ô sẵn là các công cụ cho trẻ viết giỏi cho giai đoạn này. 

Tạo hình giống chữ cái và hình dạng

Tại giai đoạn viết này, trẻ bắt đầu cho thấy sự hiểu biết rằng người viết sử dụng các kí hiệu để truyền tải ý đồ của mình. Việc viết bắt đầu bao gồm các hình dạng (hình tròn, hình vuông) hoặc các hình khác. Trẻ trong giai đoạn này thường viết một thứ gì đó và hỏi, "cái này là cái gì?". Có rất ít sự định hướng về hình thức và hình dạng trong không gian (tức là chúng xuất hiện ở những vị trí ngẫu nhiên trong văn bản hoặc bản vẽ). Những chiếc bút đánh dấu, bút màu và giấy vẫn là những công cụ hữu ích của trẻ ở giai đoạn này. 

Viết chữ cái 

Khi việc viết của trẻ tiếp tục phát triển, trẻ bắt đầu sử dụng chữ cái ngẫu nhiên. Hầu hết các trẻ bắt đầu với các phụ âm, đặc biệt trong tên các tác giả. Các bài viết thường là một chuỗi các phụ âm viết in hoa không chú ý đến không gian giữa các từ hoặc tính định hướng. Bắt đầu giai đoạn này, vẫn còn sự thiếu hụt mối quan hệ biểu tượng và âm giữa các từ mà trẻ đang cố gắng viết và bao gồm tên riêng của tác giả. Cac loại giấy khác nhau, bao gồm tập ghi nhớ, phong bì, giấy có dòng kẻ và một số bút mực và bút chì nhỏ hơn là những công cụ hữu ích cho người viết ở giai đoạn này. Những hộp đựng chữ xốp và nam châm chữ cái cũng rất tiện dụng.

Các chữ cái và khoảng cách 

Khi bắt  đầu trẻ thực hành kĩ năng của mình, trẻ đang học nhiều khai niệm về chữ in. Khi trẻ chỉ tới các từ đơn lẻ trên trang giấy khi đọc và bắt cặp các chữ cái và âm, một khai niệm về từ đang phát triển. Sự nhận thức về mục đích và sự hiện diện của khoảng trống giữa các từ và các từ được nối phù hợp với các từ đã được ghi sẵn được biết là khai niệm về từ. Thường được gọi là sự kiện bước ngoặt của trường mẫu giáo, người lớn quan sát các nhà văn trẻ chèn những không gian quan trọng này vào tác phẩm của chính họ. Được hướng dẫn bằng ngón trỏ ở giữa mỗi từ hoặc bằng các dòng do giáo viên vẽ, trẻ thể hiện sự tương ứng 1-1 với các từ.

Ở giai đoạn này, trẻ viết có âm đầu và âm cuối. Trẻ cũng có thể bắt đầu đánh vần chính xác một số từ có tần số cao. Nguyên âm có thể được chèn vào từ. Khi học sinh chuyển sang cách viết thông thường hơn, các em sẽ bắt đầu viết các từ theo cách phát âm của chúng. Dấu câu bắt đầu khi người viết thử nghiệm việc hình thành câu.

Đánh vần và viết theo quy ước - Conventional writing and spelling

Ở giai đoạn này, trẻ đánh vần hầu hết các từ một cách chính xác, dựa vào kiến ​​thức ngữ âm để đánh vần các từ dài hơn. Trẻ sử dụng dấu chấm câu một cách chính xác và sử dụng chữ in hoa và chữ thường vào đúng chỗ. Viết cho các mục đích khác nhau trở nên quan trọng hơn. Học sinh lớp một và lớp hai thường viết biển hiệu trước cửa phòng ngủ hoặc viết thư cho bạn bè. Ngôn ngữ trong truyện, “Ngày xửa ngày xưa” và “hạnh phúc mãi mãi về sau” trở thành một phần của mẫu văn viết khi đứa trẻ gia nhập liên minh các nhà văn với mục đích kể chuyện. Khi học sinh tiến bộ qua các giai đoạn viết, nhiều phần khác nhau sẽ trở nên tự động và trôi chảy hơn. Việc viết tay trở nên dễ dàng hơn, cũng như việc đánh vần phần lớn các từ.

Ở mọi giai đoạn, điều quan trọng là tôn vinh nỗ lực viết lách của con bạn. Tìm cơ hội để con bạn chia sẻ công việc của mình với người khác. Trưng bày sản phẩm của con bạn trên tường hoặc trên tủ lạnh. Yêu cầu con bạn đọc tác phẩm của mình tại bàn ăn tối hoặc ngồi trên ghế dành riêng cho tác giả.

Nguồn: https://www.readingrockets.org/classroom/looking-writing/stages-writing

Người dịch: Thầy Nhành